Erasmus programı nedir?

Avrupa Birliği Komisyonu'nun, üye ve aday ülkelerle AB'ye üye ya da aday olmayan Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri (Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) arasında eğitimle ilgili konularda kurumsal işbirliklerini teşvik etmek suretiyle, ülkeler arasında karşılıklı tanımayı, mevcut eğitim potansiyellerini daha iyi kullanmayı ve geliştirmeyi amaçlayan AB Eğitim ve Gençlik Programlarından Socrates (Genel Eğitim) Programı bünyesinde yer alan Erasmus, Socrates programlarından yüksek öğretim düzeyindeki işbirliğini  düzenleyen programdır. Avrupa Birliği ülkelerinde 1987'den beri uygulanmakta olup 1995'te Socrates programları kapsamına alınmıştır. 2003 yılı itibariyle 1 milyon 100 bin civarında öğrenci değişimi yapılmış olması bakımından da AB Eğitim ve Gençlik Programlarının en cazibeli programı olduğu söylenebilir. İsmini, değişik Avrupa ülkelerinde hem öğrenci, hem de akademisyen olarak bulunmuş olmasından dolayı Rönesans Hümanizminin önemli temsilcilerinden biri olan Hollandalı bilim adamı Erasmus'tan (1469-1536) almıştır.

Amaçları nelerdir?

Erasmus programının amacı, Avrupa'da yüksek öğretimin kalitesini artırmak ve Avrupa boyutunu güçlendirmektir. Bu hedef, Avrupa'nın değişik ülkelerindeki iyi uygulamaları Avrupa'nın bütününün istifadesine sunmak olarak özetlenebilir. Erasmus programı, belirtilen amaçları; üniversiteler arasında ülkelerarası işbirliğini teşvik ederek, öğrencilerin ve eğitimcilerin Avrupa'da karşılıklı değişimini sağlayarak ve programa katılan ülkelerdeki çalışmaların ve alınan derecelerin akademik olarak tanınması ve şeffaflığın gelişmesine katkıda bulunarak gerçekleştirmeye çalışmaktadır.

Erasmus bir burs programı değildir! Sadece öğrenci değişimi yapabilen kurumların öğrencilerine bireysel olarak gittiği ülkeye göre değişebilen miktarda maddi katkı sağlanır. Türkiye'den giden öğrenciler için bu destek, 2004-2005 dönemi için, 500 Euro sabit ödemenin yanında aylık 300 Euro olarak belirlenmiştir.

Program Nasıl İşler?

Programa katılabilmek için AB Eğitim ve Gençlik Programlarına ülke olarak katılımın gerçekleşmesinden sonra öncelikle yüksek öğretim kurumlarının tüzel kişilik olarak Erasmus programına katılım hakkı elde etmek için Erasmus Üniversite Beyannamesi'ne (EÜB) (Erasmus University Charter-EUC) başvurup AB Komisyonu'ndan onay almaları gerekmektedir. Bu onay bir çeşit programa 'giriş bileti' anlamı taşımaktadır. AB Komisyonu, beyannamede verilen kurumsal bilgileri, ilgili üniversitenin rektörlük onayını taşıdığı için doğru kabul eder fakat bu bilgilerdeki herhangi bir yanlışlık veya yanıltma amaçlı herhangi bir bilgi bir şekilde tespit edilirse, ilgili üniversite, işbirliği kurduğu üniversiteler ve Komisyon nezdinde itibarını kaybeder. Bu da daha sonra yapmayı düşündüğü işbirliği zeminini ortadan kaldırabilir. Bu başvuru için son tarih her yılın 1 Kasım günüdür. EÜB, üniversitelere Erasmus programı tarafından desteklenen faaliyetlere katılım hakkını verir. Türkiye'den 1 Kasım 2003 itibariyle yapılmış olan müracaatlardan 65'i olumlu sonuçlanmıştır. Bir başka ifadeyle, 2004-2005 akademik yılı itibariyle 65 yüksek öğretim kurumumuz Erasmus faaliyetlerine katılabilmektedir. 2004-2005 itibariyle programa katılan yüksek öğretim kurumu sayısı 2200 civarındadır.

ÖĞRENCİLER VE ÖĞRETİM ELEMANLARI İÇİN YURTDIŞI BİREYSEL EĞİTİM DESTEKLERİ

1. Öğrenci Değişimi - ÖD (Student Mobility - SM):

Erasmus programı kapsamında yüksek öğretimin ilk yılındaki öğrenciler hariç, doktora dahil olmak üzere öğrencilere, üniversiteler arasında varılan ikili anlaşmalar ve düzenlemeler çerçevesinde, diğer katılımcı ülkedeki bir üniversitede veya yüksek öğrenim kurumunda 3-12 ay eğitim desteği (Erasmus hibesi) sağlanmaktadır. Önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenci değişimi yapılır. Ancak, uygulamada lisans ve yüksek lisans düzeyindeki değişim ağırlıklıdır.

Öğrenci ve öğretim elemanı değişimi için Erasmus İkili Anlaşmasına (Erasmus Bilateral Agreement) sahip taraflardan birinin AB üyesi ülkeden olması gerektiği hususu, şu an için üye olmayan ülke Türkiye'den olan bölüm/fakültenin anlaşmalı olduğu bölüm/fakültenin AB üyesi bir ülkeden olmasını zorunlu kılmaktadır.

Erasmus faaliyetlerine katılım için onay almış kurumların öğrencileri, ilgili kurumun uluslararası ilişkiler birimine (Erasmus Koordinatörlüğü/bürosu), bir sonraki akademik dönem için başvuru yaparlar. Üniversiteler arası ikili anlaşmalar ve toplam değişim hacmine ve kaynağa bağlı olarak, başvurular arasından seçim bu birim tarafından, Komisyon'un ve AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi'nin belirlediği kıstaslara göre en uygun şekilde yapılır. Değişime hak kazanan öğrenciler, kalacakları süreye göre ve ülkeye göre idari ve mali hazırlıklarını yaparlar.

Programdan yararlanmak isteyen öğrencilerin yabancı dil düzeylerini geliştirmeye dönük çalışmalar yapmaları ve genel not düzeylerini olabildiği kadar yüksek tutmalarında fayda vardır. Zira, - 2004/2005 akademik yılı için - genel başarı ortalamasında, değerlendirmenin yapıldığı dönem itibariyle 2.5/4.00 veya 75/100 düzeyinin altında olan öğrenciler değişim için başvuramazlar. Başvurabilen öğrencilerin, yüksek öğretim kurumlarınca seçilmesinde kullanılacak ağırlıklı değerlendirmede başarı düzeyi (%50), yabancı dil durumu (%35) ve mülakat (%15) etkili olacaktır. Programa katılmaya ve Erasmus öğrencisi olmaya hak kazanmış öğrencilere Erasmus Öğrenci Beyannamesi (Erasmus Student Charter) verilerek, bu standard metinle hakları ve sorumlulukları bildirilir.

Program, öğrenciye kısmi maddi destek sağlamak suretiyle, normal şartlarda yapılan öğrenci değişimini bir nevi tabana yayma işlevi icra eder. Ancak bu bir tam burs olarak görülmemelidir. Sözgelimi, normalde böyle bir iş için 500 birimlik aylık kaynak gerekiyorsa ve öğrenci 200 birimlik kaynağa sahipse bu programdan elde edebileceği 300 birimlik katkı ile bu değişimi yapabilme şansına sahip olmaktadır. Öğrenci, kendi kurumuna ödediği harç dışında, gittiği kuruma bu çeşit bir ödeme yapmamaktadır. Özellikle normal şartlarda, değil yurtdışında eğitim görmeyi yurtdışına bir şekilde gitmeyi düşünemeyecek ölçüde maddi koşulları elverişsiz olan öğrenciler için bu fırsat çok önemli bir vizyon kazandırıcı boyut taşımaktadır. 2004 - 2005 dönemi için belirlenen katkı miktarı, her bir Erasmus öğrencisine, sabit 500 ve aylık 300 Euro olarak belirlenmiştir.

Bir kişi, hayatında ancak bir kez Erasmus öğrencisi olabilir. Dolayısıyla, önlisans, lisans, yüksek lisans yahut doktora programlarından herhangi birine ancak bir defa katılınabilir.

Öğrenci değişimi yapacak üniversitelerden biri mutlaka AB üyesi ülkeden olmalıdır. Türkiye özelinde bugün için düşünülürse, öğrencilerimiz kurumlarının anlaşmalı olduğu AB ülkesi üniversitelerden birini tercih edebilirler. Bunun için, programa katılamaya hak kazanan üniversitelerin, öğrencilerine hangi üniversitelerle fakülte/bölüm bazında ikili anlaşmalar olduğu bilgisini de sağlamak suretiyle, başvuru şartları ve süreci hakkında sağlıklı bilgilendirmeyi, en azından kurumun internet sayfasını kullanarak ilan etmelidir. Öğrencinin, gittiği okulda aldığı dersler, kendi okulunda alabileceği derslerin muadili yahut yerine saydırılabilecek nitelikte olmalıdır. Öğrenci, gittiği kurumda aldığı notları kendi okulunda saydırıp dönem kaybı yaşamadan eğitimine devam edebilir.

Erasmus Yoğun Dil Kursları - EYDK (Erasmus Intensive Language Course - EILC):

Erasmus çerçevesinde yurtdışına giden öğrencilerin dil konusunda yeterli olmaları beklenir. Ama yine de gidilen AB ülkesine göre, Almanca, İngilizce ve Fransızca gibi yaygın olan diller dışındaki Avrupa dilleri için akademik dönem öncesinde veya beraberinde düzenlenebilecek yoğun dil kurslarına üç haftadan sekiz haftalık süreye kadar maddi destek sağlanabilecektir. Erasmus çerçevesinde yurtdışına giden öğrencilerin dil konusunda yeterli olmaları beklenir. Ama yine de yaygın olan Avrupa dilleri (İngilizce, Almanca ve Fransızca) dışında eğitim alması gereken öğrencilere eğitim öncesinde misafir olarak gidilen ülkedeki yüksek öğretim kurumunun düzenlediği kurslara öğrenci dil seviyesine uygun olarak katılabilir. Bu düzenlenen kurslara o ülkenin Ulusal Ajansları tarafından mali destek sağlanmaktadır.

 Bu çerçevede, ülkemize 2004-2005 döneminde değişim öğrencisi olarak gelecek öğrencilerden isteyenlere Yoğun Türkçe Dil Kursu düzenlemek üzere aşağıdaki 5 üniversitemizin başvurusu uygun görülmüştür:

Ankara Üniversitesi : www.ankara.edu.tr 

Çukurova Üniversitesi: www.cu.edu.tr

Ege Üniversitesi: www.ege.edu.tr

Fatih Üniversitesi : www.fatih.edu.tr

Süleyman Demirel Üniversitesi : www.sdu.edu.tr  

2. Öğretim Elemanı Değişimi - ÖED (Teaching Staff Mobility - TS):

Erasmus programı; diğer bir Avrupa ülkesinde işbirliği yapılan üniversitenin resmi müfredatının içinde yer alan genellikle kısa süreli dersleri misafir öğretim görevlisi olarak verecek öğretim elemanına destek sağlamaktadır. Verilen destek, misafir olunan ülkede ders verme sonucu ortaya çıkan ek masraflara katkı olarak düşünülmektedir. Bu değişim 1 hafta (asgari sekiz ders saati) ile 6 ay arasında olabilir. Bu değişim için destek 800 ila 2000 � arasındadır.

3. Değişim Organizasyonu - DO (Organisation of Mobility - OM):

Erasmus programı kapsamında değişim programında en uygun şartların oluşturulması için yüksek öğretim kurumlarına destek sağlanmaktadır. Sözkonusu şartların ve imkanların oluşturulması ile aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaya çalışılmaktadır:

a) Öğrencilerin diğer katılımcı ülkelerde, işbirliği yapılan kurumlarda misafir olarak kaldıkları süreleri ve yaptıkları çalışmaların karşılıklı tanınması;

b) Öğretim elemanlarının akademik programlara tam olarak bütünleştirilmiş kısa süreli dersleri (veya görevleri) misafir öğretim üyesi sıfatıyla sorunsuz verebilmesi;

c) Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS) ve Diploma Eki (DE) uygulamalarının gerçekleştirilebilmesi

Avrupa Kredi Transfer Sistemi - AKTS (European Credit Transfer System - ECTS):

Avrupa Kredi Transfer Sistemi adı verilen ve Avrupa sathında yaygınlaştırılan ders ve kredi saydırmayı standardlaştırarak öğrenci değişimini kolaylaştıran sistem sayesinde misafir olunan ülkede geçirilen zaman ve harcanan emeğin öğrencinin kendi üniversitesi tarafından tamamen tanınması sağlanmaktadır.

Erasmus programı, akademik kredi tahsisi ve transferi için geliştirilmiş bir sistem olan AKTS'nin tanıtılması, uygulanması ve/veya yaygınlaştırılması ile ilgili etkinlikleri de desteklemektedir. AKTS destek mekanizmaları şunlardır:

• Daha önceden AKTS için Erasmus desteği almamış kurumlara AKTS'e başlangıç hibesi,

• Erasmus Üniversite Beyannamesine sahip olup bütün lisans ve yüksek lisans programlarında AKTS'yi uygun şekilde hayata geçiren kurumlara verilen AKTS etiketi, (Öğrenci değişimi yapabilmek için AKTS Etiketi sahibi olmak şart değildir ama bu etikete sahip üniversitelerin AB Komisyonu ve ülkeleri nezdinde itibarı daha yüksek olur. Bu yüzden hararetle tavsiye edilir. Bu etiketi alan üniversiteler, Komisyon'un resmi internet sitesinde yayınlanır.)

• AKTS etiketi olan ve AKTS kredilerini biriktirmek için gerekli mekanizmalarını kurmak isteyen kurumlara sağlanabilecek AKTS Kredi Biriktirme desteği,

• İhtiyaç halinde başvurulabilecek AKTS/DE Danışmanları ve ziyaretleri.

Diploma Eki - DE (Diploma Supplement - DS):

Üniversiteler, mezunlarına uluslar arası diploma işlevi görebilecek olan ve alınan eğitimin içeriğini de ifade eden ek bir belgeyi düzenlemeye teşvik edilirler. Bu belge, özellikle Avrupa sathında akademik şeffaflığı sağlamak suretiyle istihdamı kolaylaştırabilecektir. Çünkü bu belgeyle kişi, iş talebinde bulunurken diplomasının yanında eğitim düzeyinin içeriğini ve değerini resmi olarak daha iyi yansıtan ek bir evrak sunmuş olmaktadır.

Diploma eki, Avrupa'nın herhangi bir ülkesinde diplomanın kullanılması sırasında ilgili tarafa mezun olunan programın hangi kapsamda bir eğitim sağladığını göstermesi bakımından önemlidir ve standard bazı bilgilerle birlikte öğrencinin diplomasının yanında ders dökümünü (transcript) ve AKTS kredilerini de içermektedir. Öncelikle, öğrencinin istemesi durumunda hazırlanması öngörülen diploma ekinin zamanla zorunlu hale gelmesi kuvvetle muhtemeldir. Nitekim uygulamada önde olan birçok Avrupa ülkesinde DE zorunlu hale gelmiş durumdadır.